Yüzde 55’lik Faiz Yüküne Diyarbakır’dan Tepki: “Bu Maliyet Taşınmaz!”

Mehmet Zeki Özer
Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası (DTSO), Diyarbakır Ticaret Borsası (DTB) ve Diyarbakır Organize Sanayi Bölgesi’nin (OSB) ortaklığında düzenlenen “İş Dünyası Finans Buluşması Diyarbakır” programı, reel sektör ile finans dünyasını bir araya getirdi.

Programa Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) Yönetim Kurulu Başkanı M. Rifat Hisarcıklıoğlu, DTSO Başkanı Mehmet Kaya, DTB Başkanı ve TOBB Yönetim Kurulu Üyesi Engin Yeşil, Diyarbakır OSB Başkanı Mustafa Fidan, Diyarbakır Esnaf ve Sanatkarlar Odası Başkanı Alican Ebedinoğlu, Ziraat Bankası Genel Müdürü Alpaslan Çakar, VakıfBank Genel Müdürü Osman Arslan, Halkbank Genel Müdürü Recep Süleyman Özdil, Kredi Garanti Fonu (KGF) Başkanı Erdoğan Özegen ile çok sayıda iş dünyası temsilcisi ve oda-borsa başkanı katıldı.

Hisarcıklıoğlu: Finansman ekonominin kan akışı gibidir
Toplantıda konuşan TOBB Başkanı M. Rifat Hisarcıklıoğlu, Anadolu’daki iş dünyasının en önemli sorunlarından birinin finansmana erişim olduğunu belirtti. Yüksek faizlerin yanı sıra komisyon, masraf ve teminat taleplerinin de işletmelerin finansman maliyetini artırdığını ifade eden Hisarcıklıoğlu, reel sektör ile finans sektörünün güçlü bir şekilde birlikte hareket etmesi gerektiğini söyledi.

Finansmanı ekonominin “kan akışı” olarak nitelendiren Hisarcıklıoğlu, kredi akışındaki daralmanın üretim, yatırım ve istihdam üzerinde olumsuz sonuçlar doğurduğunu kaydetti.

Makroekonomik koşullar ve kredi büyüme sınırlarının bankaların hareket alanını daralttığını belirten Hisarcıklıoğlu, TOBB olarak iş dünyasının sorunlarını hükümet ve ilgili kurumlara aktardıklarını ifade etti.

Ticari kredilerde büyüme sınırlarının gevşetilmesi ve KOBİ kredilerindeki kısıtların kaldırılması gerektiğini söyleyen Hisarcıklıoğlu, ihracatçıların finansmana erişiminin kolaylaştırılması için reeskont kredilerinin artırılmasını istedi.

“Bu kadar yüksek faiz maliyeti uzun süre taşınmaz”
TOBB Nefes Kredisi’nin yeniden başlatıldığını ancak mevcut kaynağın talebi karşılamaktan uzak olduğunu belirten Hisarcıklıoğlu, KGF destekli kredilerin artırılması ve TOBB Nefes Kredisi limitinin 100 milyar liraya çıkarılması beklentisini dile getirdi.

Merkez Bankası’nın faiz indiriminin piyasalar açısından olumlu bir başlangıç olduğunu ifade eden Hisarcıklıoğlu, bunun ticari kredi faizlerine de yansıması gerektiğini söyledi.

Ticari kredi faizlerinin yüzde 50-55 seviyelerinde bulunduğunu belirten Hisarcıklıoğlu, “Bileşiğe vurduğunuzda yüzde 60’a ulaşıyor. Böyle yüksek bir faiz maliyeti uzun süre taşınmaz” dedi.

Bankalara politika faizi ile ticari kredi faizleri arasındaki makası daraltma çağrısında bulunan Hisarcıklıoğlu, kamu bankalarının özel bankalara da bu konuda örnek olmasını istedi.

“KOBİ’lerin sizden başka çalacak kapısı yok”
Kredi ücretleri ve komisyonlarda sadeleşme ve şeffaflık talep eden Hisarcıklıoğlu, dosya, tahsis, erken kapama, EFT-havale, teminat mektubu ve POS komisyonlarının işletmeler açısından ek maliyet oluşturduğunu belirtti.

Kredi tahsisinde KOBİ’lere öncelik verilmesi gerektiğini vurgulayan Hisarcıklıoğlu, “Kaynak kıtsa, öncelik en çok ihtiyacı olana verilmeli. Büyükler bir şekilde kaynak bulabiliyor. Ama KOBİ’lerimizin sizden başka çalacak kapısı yok” ifadelerini kullandı.

Özellikle Doğu ve Güneydoğu Anadolu’da gayrimenkullerin düşük ekspertiz değeri veya likidite gerekçesiyle teminat olarak kabul edilmemesinin işletmelerin finansmana erişimini zorlaştırdığını söyleyen Hisarcıklıoğlu, bankaların Anadolu’daki şube ağlarını koruması gerektiğini de dile getirdi.

Toplantının yalnızca sorunların konuşulduğu bir buluşma olmadığını belirten Hisarcıklıoğlu, iş dünyası ile bankalar arasında gerçekleştirilecek birebir görüşmelerle somut çözüm üretilmesini hedeflediklerini söyledi.

Yeşil: Diyarbakır’ın potansiyelini ekonomiye kazandırmanın zamanı geldi
Diyarbakır Ticaret Borsası Başkanı Engin Yeşil ise Diyarbakır’ın tarım, hayvancılık, sanayi, turizm, lojistik ve ihracatta önemli bir potansiyele sahip olduğunu söyledi.

Özellikle sulama yatırımlarının tamamlanmasıyla tarımsal üretimin daha da güçleneceğini belirten Yeşil, hedeflerinin yalnızca üretim yapmak olmadığını; ürünleri Diyarbakır’da işlemek, paketlemek, markalaştırmak ve dünya pazarlarına sunmak olduğunu ifade etti.

Finansmana erişimin iş dünyasının en önemli gündemlerinden biri olduğunu belirten Yeşil, kredi maliyetlerinin yüksek, vadelerin kısa ve teminat şartlarının işletmeler açısından zorlayıcı olduğunu kaydetti.

Tarım sektöründe finansmanın üretim ve hasat takvimine uygun olması gerektiğini belirten Yeşil, sanayicilerin ise uzun vadeli ve uygun maliyetli yatırım finansmanına ihtiyaç duyduğunu söyledi.

“Pozitif ayrımcılık istemiyoruz. Potansiyelimizin görülmesini istiyoruz. Üretene kaynak verilsin, istihdam sağlayana destek verilsin, ihracat yapana yol açılsın” diyen Yeşil, Diyarbakır’ın artık geçmişin sorunlarıyla değil, geleceğin yatırımlarıyla gündeme gelmesi gerektiğini vurguladı.

Kaya: “Şirket göçü başladı”
DTSO Başkanı Mehmet Kaya da bölgenin ekonomik kalkınmasının kalıcı barış açısından kritik önemde olduğunu söyledi.

Diyarbakır’ın genç nüfusu, tarım arazileri, su kaynakları ve bölgesel ticaret potansiyeline dikkat çeken Kaya, kentin mevcut ekonomik kapasitesinin sahip olduğu potansiyeli yeterince yansıtmadığını ifade etti.

Finansmana erişim sorununun şirketlerin kentte kalmasını da tehdit ettiğini belirten Kaya, 2025 yılında Diyarbakır’dan yaklaşık 120 şirket merkezinin başka illere taşındığını söyledi.

“Şirket göçünün istihdam, katma değer ve ihracat açısından ne anlama geldiğini hepimiz biliyoruz. Firmalarımız merkezlerini taşımadan önce onlarla birebir görüşerek doğru finansmana ulaşmalarını ve kentte kalmalarını sağlamamız gerekiyor” dedi.

Toplantı öncesinde iş dünyasından 250 firmanın birebir görüşme talebinde bulunduğunu aktaran Kaya, bu durumun kentteki finansman ihtiyacının boyutunu ortaya koyduğunu belirtti.

Kamu bankalarından ekspertiz sorunlarının çözülmesi, bölge müdürlüklerinin yetkilerinin artırılması ve kredi süreçlerinde daha esnek uygulamalara gidilmesini isteyen Kaya, kadın girişimcilerin desteklenmesi gerektiğini de vurguladı.

Tarım ve hayvancılık sektörlerinde kredi limitlerinin artırılması çağrısında bulunan Kaya, yeni sanayi alanları, lojistik merkezler ve büyük ölçekli yatırımlar için yerel sermaye ile kamu finansmanının buluşturulduğu uzun vadeli finansman modellerinin geliştirilmesini istedi.

Kaya, “Biz kamu bankalarımızdan yalnızca kredi vermelerini istemiyoruz. Bölgenin geleceğine ortak olmalarını istiyoruz” ifadelerini kullandı.

Fidan: “Sanayici üretmekten vazgeçmiyor, finansmana ulaşmakta zorlanıyor”
Diyarbakır OSB Yönetim Kurulu Başkanı Mustafa Fidan ise kentte sanayi ve üretim kapasitesinin son yıllarda önemli ölçüde geliştiğini belirterek, yatırım yapan, üretimini artıran, istihdam sağlayan ve ihracatını büyütmeye çalışan çok sayıda işletme bulunduğunu söyledi.

Sanayicinin üretme ve yatırım yapma iradesinin güçlü olduğunu vurgulayan Fidan, en önemli sorunlardan birinin finansmana erişim olduğunu dile getirdi.

Bankaların kredi değerlendirmelerinde yalnızca bilançoya bakmaması gerektiğini ifade eden Fidan, fabrika ve makine yatırımları, üretim kapasitesi, istihdam, ihracat, siparişler ve nakit akışının da değerlendirmeye alınması gerektiğini söyledi.

“Geçmiş bilançoya bakarak geleceğin üretimini finanse edemeyiz” diyen Fidan, özellikle teminat değerlemelerinde yaşanan sorunların işletmelerin finansmana erişimini güçleştirdiğini belirtti.

Kamu bankalarından özel bir ayrıcalık istemediklerini vurgulayan Fidan, “Bölgenin gerçeklerini dikkate alan, üretimi ve yatırımı önceleyen bir finansman modeli istiyoruz” dedi.

Yatırımların ertelenmesinin istihdamı ve bölgesel ekonomik gelişmeyi de olumsuz etkileyeceğini belirten Fidan, “Bugün OSB’mizde birinci kuşak sanayicilerimiz var diyoruz. Ancak durum böyle devam ederse maalesef ikinci kuşak sanayicileri göremeyeceğiz” ifadelerini kullandı.

Fidan, VakıfBank ve Ziraat Bankası genel müdürlerine OSB’de şube açılması yönündeki taleplerinin hayata geçirilmesi nedeniyle teşekkür ederek, aynı yaklaşımın sanayicilerin finansmana erişim sorunlarının çözümünde de gösterilmesini istedi.

Toplantıda yapılan değerlendirmelerin ardından iş dünyası temsilcileri ile banka yöneticileri arasında birebir görüşmeler gerçekleştirilerek, işletmelerin finansmana erişim sorunlarının doğrudan ele alınması hedeflendi.